Oznaczenia gwintów i typów połączeń – praktyczna tabela dla złączek i redukcji
Przy wyborze złączki, redukcji, szybkozłącza lub adaptera samo określenie rozmiaru gwintu to czasem za mało. Ważne jest również to, jaki to typ gwintu i w jaki sposób dane połączenie ma się uszczelniać. Oznaczenia takie jak G, R, M, NPT, UNF, JIC czy ORFS pomagają rozpoznać właściwy standard i uniknąć pomyłki przy zakupie.
Oznaczenia gwintów i typów połączeń – praktyczna tabela dla złączek i redukcji
Prawidłowe rozpoznanie rodzaju gwintu oraz sposobu połączenia ma kluczowe znaczenie przy doborze złączy, przewodów, adapterów i innych elementów instalacji technicznych. W pneumatyce, hydraulice i wielu zastosowaniach przemysłowych spotyka się zarówno gwinty metryczne, jak i calowe, które różnią się między innymi kształtem, skokiem, kątem zarysu oraz sposobem uszczelnienia.
Poniższa tabela przedstawia najczęściej stosowane oznaczenia typów gwintów i połączeń wraz z ich rozwinięciem oraz podstawową klasyfikacją. Do najpopularniejszych skrótów należą między innymi: M – gwint metryczny, BSP – brytyjski standard gwintów rurowych, BSPP (G) – gwint rurowy walcowy, BSPT (R) – gwint rurowy stożkowy, NPT – amerykański gwint rurowy stożkowy, UNF – zunifikowany gwint drobnozwojny oraz UNC – zunifikowany gwint grubozwojny. Dzięki temu łatwiej zidentyfikujesz standard gwintu stosowanego w danym elemencie i określisz, czy masz do czynienia z gwintem metrycznym, rurowym czy calowym typu UNF lub UNC.
Najczęściej stosowane oznaczenia gwintów i połączeń
| Oznaczenie | Pełna nazwa | Rodzaj gwintu / połączenia |
|---|---|---|
| BSPP | British Standard Pipe Parallel | gwint calowy rurowy, walcowy |
| BSPT | British Standard Pipe Taper | gwint calowy rurowy, stożkowy |
| G lub F | ISO 228 / BSPP | gwint calowy rurowy, walcowy |
| JIC | Joint Industry Council – 37° Flare | gwint calowy UNF, połączenie kielichowe 37° |
| JIS | Japanese Industrial Standards | standard japoński; gwint BSP lub metryczny, zależnie od typu połączenia |
| M | Metric Thread | gwint metryczny |
| MBSP | Male British Standard Pipe | męskie połączenie z gwintem BSP; zależnie od specyfikacji może oznaczać gwint walcowy BSPP (G) lub stożkowy BSPT (R), dlatego należy sprawdzić pełne oznaczenie produktu |
| NPSM | National Pipe Straight Mechanical | gwint calowy rurowy, walcowy |
| NPTF | National Pipe Taper Fuel – Dryseal | gwint calowy rurowy, stożkowy, typu Dryseal |
| ORFS | O-Ring Face Seal | połączenie z uszczelnieniem czołowym O-ring, najczęściej z gwintem calowym UN/UNF |
| SAE | Society of Automotive Engineers | oznaczenie grupy połączeń według norm SAE; często stosowane z gwintami calowymi UN/UNF |
| UNC | Unified National Coarse | gwint calowy o skoku grubozwojnym |
| UNF | Unified National Fine | gwint calowy o skoku drobnozwojnym |
| W | Whitworth Thread | gwint calowy Whitwortha |
Wymiary gwintów stosowanych w pneumatyce i rozmiary gwintów hydraulicznych
| Rozmiar gwintu (cal) | Ilość zwojów na cal | Klasa | Gwint zewnętrzny D [mm] | Gwint wewnętrzny D [mm] | Rozmiar JIC | Rozmiar SAE |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 5/16 | 24 | UNF | 7,9 | 6,8 | 2 | 2 |
| 3/8 | 24 | UNF | 9,5 | 8,4 | 3 | 3 |
| 7/16 | 20 | UNF | 11,1 | 9,8 | 4 | 4 |
| ½ | 20 | UNF | 12,7 | 11,4 | 5 | 5 |
| 9/16 | 18 | UNF | 14,3 | 12,8 | 6 | – |
| 5/8 | 18 | UNF | 15,9 | 14,4 | – | 6 |
| ¾ | 16 | UNF | 19,1 | 17,4 | 8 | 8 |
| 7/8 | 14 | UNF | 22,2 | 20,3 | 10 | 10 |
| 1 1/16 | 12 | UN | 27 | 24,8 | 12 | – |
| 1 1/16 | 14 | UNS | 27 | 25,1 | – | 12 |
| 1 3/16 | 12 | UN | 30,2 | 28,1 | 14 | 14 |
| 1 5/16 | 12 | UN | 33,3 | 31,1 | 16 | 16 |
| 1 5/8 | 12 | UN | 41,3 | 39 | 20 | 20 |
| 1 7/8 | 12 | UN | 47,6 | 45,4 | 24 | 24 |
| 2 ½ | 12 | UN | 63,5 | 61,3 | 32 | 32 |
| 3 | 12 | UN | 76,2 | 74 | 40 | 40 |
| 3 ½ | 12 | UN | 88,9 | 86,7 | 48 | 48 |
JIC – Joint Industry Conference (SAE 74°)
UNF – Unified Fine Thread
Tabela gwintów metrycznych - skorzystaj z poniższej tabeli, jeśli dokonałeś pomiaru suwmiarką lub sprawdzianem (grzebieniem).
| Suwmiarka | Suwmiarka | Grzebień | Grzebień | Typ gwintu | Typ gwintu | Typ gwintu |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Średnica zewn. [mm] | Średnica wewn. [mm] | Ilość zwojów na cal | Skok gwintu [mm] | Calowy rurowy BSP / BSPT | Metryczny | Calowy UNF / UN / UNS (JIC, ORFS) |
| 7,8 ÷ 8,0 | 6,8 ÷ 7,0 | – | 1 | – | M8x1 | – |
| 9,3 ÷ 9,7 | 8,5 ÷ 8,9 | 28 | (0,91) | 1/8” | – | – |
| 9,3 ÷ 9,7 | 8,5 ÷ 8,9 | 27 | (0,95) | – | – | 1/8” |
| 9,7 ÷ 9,9 | 8,2 ÷ 8,6 | – | 1,5 | – | M10x1,5 | – |
| 9,7 ÷ 9,9 | 8,7 ÷ 9,1 | – | 1 | – | M10x1 | – |
| 10,9 ÷ 11,1 | 9,7 ÷ 10,0 | 20 | (1,27) | – | – | 7/16”-20 |
| 11,6 ÷ 11,9 | 10,2 ÷ 10,6 | – | 1,5 | – | M12x1,5 | – |
| 12,4 ÷ 12,7 | 11,3 ÷ 11,6 | 20 | (1,27) | – | – | 1/2”-20 |
| 12,9 ÷ 13,1 | 11,4 ÷ 11,9 | 19 | (1,34) | 1/4” | – | – |
| 12,9 ÷ 13,1 | 11,4 ÷ 11,9 | 18 | (1,41) | – | – | 1/4” |
| 13,6 ÷ 13,9 | 12,2 ÷ 12,6 | – | 1,5 | – | M14x1,5 | – |
| 14,0 ÷ 14,3 | 12,7 ÷ 13,0 | 18 | (1,41) | – | – | 9/16”-18 |
| 15,5 ÷ 15,8 | 14,4 ÷ 14,7 | 18 | (1,41) | – | – | 5/8”-18 |
| 15,6 ÷ 15,9 | 14,2 ÷ 14,6 | – | 1,5 | – | M16x1,5 | – |
| 16,3 ÷ 16,6 | 14,9 ÷ 15,4 | 19 | (1,34) | 3/8” | – | – |
| 16,3 ÷ 16,6 | 14,9 ÷ 15,4 | 18 | (1,41) | – | – | 3/8” |
| 17,1 ÷ 17,4 | 15,8 ÷ 16,1 | 16 | (1,59) | – | – | 11/16”-16 |
| 17,6 ÷ 17,9 | 16,2 ÷ 16,6 | – | 1,5 | – | M18x1,5 | – |
| 18,7 ÷ 19,0 | 17,3 ÷ 17,6 | 16 | (1,59) | – | – | 3/4”-16 |
| 19,6 ÷ 19,9 | 18,2 ÷ 18,6 | – | 1,5 | – | M20x1,5 | – |
| 20,3 ÷ 20,6 | 18,9 ÷ 19,3 | 16 | (1,59) | – | – | 13/16”-16 |
| 20,5 ÷ 20,9 | 18,6 ÷ 19,0 | 14 | (1,81) | 1/2” | – | – |
| 20,7 ÷ 21,1 | 18,3 ÷ 18,7 | 14 | (1,81) | – | – | 1/2” |
| 21,6 ÷ 21,9 | 20,2 ÷ 20,6 | – | 1,5 | – | M22x1,5 | – |
| 22,0 ÷ 22,2 | 20,2 ÷ 20,5 | 14 | (1,81) | – | – | 7/8”-14 |
| 22,6 ÷ 22,9 | 20,6 ÷ 21,0 | 14 | (1,81) | 5/8” | – | – |
| 23,6 ÷ 23,9 | 22,2 ÷ 22,6 | – | 1,5 | – | M24x1,5 | – |
| 25,1 ÷ 25,4 | 23,4 ÷ 23,8 | 14 | (1,81) | – | – | 1”-14 |
| 25,6 ÷ 25,9 | 24,2 ÷ 24,6 | – | 1,5 | – | M26x1,5 | – |
| 26,1 ÷ 26,4 | 24,1 ÷ 24,5 | 14 | (1,81) | 3/4” | – | – |
| 26,3 ÷ 26,7 | 23,7 ÷ 24,1 | 14 | (1,81) | – | – | 3/4” |
| 26,6 ÷ 26,9 | 24,3 ÷ 24,7 | 12 | (2,12) | – | – | 1.1/16”-12 |
| 26,6 ÷ 26,9 | 24,6 ÷ 25,0 | – | 2 | – | M27x2 | – |
| 26,6 ÷ 26,9 | 25,2 ÷ 25,6 | – | 1,5 | – | M27x1,5 | – |
| 27,6 ÷ 27,9 | 26,2 ÷ 26,6 | – | 1,5 | – | M28x1,5 | – |
| 29,6 ÷ 29,9 | 27,4 ÷ 27,8 | – | 2 | – | M30x2 | – |
| 29,6 ÷ 29,9 | 28,2 ÷ 28,6 | – | 1,5 | – | M30x1,5 | – |
| 29,8 ÷ 30,1 | 27,6 ÷ 27,9 | 12 | (2,12) | – | – | 1.3/16”-12 |
| 29,8 ÷ 30,2 | 27,8 ÷ 28,1 | 14 | (1,81) | 7/8” | – | – |
| 32,6 ÷ 32,9 | 30,5 ÷ 30,9 | – | 2 | – | M33x2 | – |
| 32,6 ÷ 32,9 | 31,2 ÷ 31,6 | – | 1,5 | – | M33x1,5 | – |
| 33,0 ÷ 33,2 | 30,3 ÷ 30,8 | 11 | (2,31) | 1” | – | – |
| 33,0 ÷ 33,3 | 30,8 ÷ 31,2 | 12 | (2,12) | – | – | 1.5/16”-12 |
| 32,9 ÷ 33,4 | 30,3 ÷ 30,8 | 11,5 | (2,21) | – | – | 1” |
| 35,6 ÷ 35,9 | 33,4 ÷ 33,8 | – | 2 | – | M36x2 | – |
| 36,2 ÷ 36,5 | 34,3 ÷ 34,7 | 12 | (2,12) | – | – | 1.7/16”-12 |
| 37,6 ÷ 37,9 | 34,8 ÷ 35,1 | 11 | (2,31) | 1.1/8” | – | – |
| 37,6 ÷ 37,9 | 36,2 ÷ 36,6 | – | 1,5 | – | M38x1,5 | – |
| 40,9 ÷ 41,2 | 38,7 ÷ 39,1 | 12 | (2,12) | – | – | 1.5/8”-12 |
| 41,6 ÷ 41,9 | 39,4 ÷ 39,8 | – | 2 | – | M42x2 | – |
| 41,5 ÷ 41,9 | 39,0 ÷ 39,5 | 11 | (2,31) | 1.1/4” | – | – |
| 41,4 ÷ 42,0 | 39,2 ÷ 39,6 | 11,5 | (2,21) | – | – | 1.1/4” |
| 42,5 ÷ 42,8 | 40,6 ÷ 41,0 | 12 | (2,12) | – | – | 1.11/16”-12 |
| 44,6 ÷ 44,9 | 42,4 ÷ 42,8 | – | 2 | – | M45x2 | – |
| 44,6 ÷ 44,9 | 43,2 ÷ 43,6 | – | 1,5 | – | M45x1,5 | – |
| 47,3 ÷ 47,6 | 45,1 ÷ 45,5 | 12 | (2,12) | – | – | 1.7/8”-12 |
| 47,4 ÷ 47,8 | 44,8 ÷ 45,3 | 11 | (2,31) | 1.1/2” | – | – |
| 47,3 ÷ 47,9 | 45,1 ÷ 45,5 | 11,5 | (2,21) | – | – | 1.1/2” |
| 50,5 ÷ 50,8 | 48,6 ÷ 49,0 | 12 | (2,12) | – | – | 2”-12 |
| 51,6 ÷ 51,9 | 49,4 ÷ 49,6 | – | 2 | – | M52x2 | – |
| 51,6 ÷ 51,9 | 50,2 ÷ 50,6 | – | 1,5 | – | M52x1,5 | – |
| 59,4 ÷ 59,8 | 56,5 ÷ 56,8 | 11 | (2,31) | 2” | – | – |
| 59,9 ÷ 60,2 | 56,4 ÷ 56,7 | 11,5 | (2,21) | – | – | 2” |
| 63,3 ÷ 63,6 | 61,3 ÷ 61,8 | 12 | (2,12) | – | – | 2.1/2”-12 |
| 64,6 ÷ 64,9 | 62,6 ÷ 63,0 | – | 2 | – | M65x2 | – |
| 65,4 ÷ 65,7 | 62,7 ÷ 63,0 | 11 | (2,31) | 2.1/4” | – | – |
| 72,7 ÷ 73,0 | 68,8 ÷ 69,1 | 8 | (3,175) | – | – | 2.1/2” |
| 74,9 ÷ 75,2 | 72,2 ÷ 72,5 | 11 | (2,31) | 2.1/2” | – | – |
| 87,5 ÷ 87,9 | 84,9 ÷ 85,3 | 11 | (2,31) | 3” | – | – |
| 88,5 ÷ 88,9 | 84,7 ÷ 85,1 | 8 | (3,175) | – | – | 3” |
| 112,6 ÷ 113,0 | 110,1 ÷ 110,5 | 11 | (2,31) | 4” | – | – |
| 113,9 ÷ 114,3 | 110,2 ÷ 110,6 | 8 | (3,175) | – | – | 4” |
| 129,4 ÷ 129,8 | 123,2 ÷ 124,0 | – | 6 | – | M130x6 | – |
| 138,0 ÷ 138,4 | 135,5 ÷ 135,9 | 11 | (2,31) | 5” | – | – |
| 139,4 ÷ 139,7 | 127,5 ÷ 127,9 | – | 9,7 | – | 5.1/2” (DIN 11) | – |
| 139,8 ÷ 141,3 | – | 8 | (3,175) | – | – | 5” |
| 163,4 ÷ 163,8 | 160,9 ÷ 161,4 | 11 | (2,31) | 6” | – | – |
| 167,8 ÷ 168,3 | – | 8 | (3,175) | – | – | 6” |
| 218,5 ÷ 219,0 | – | 8 | (3,175) | – | – | 8” |
Gwinty calowe
Jeśli pomiar gwintu został wykonany za pomocą suwmiarki lub sprawdzianu do gwintów, czyli tzw. grzebienia, skorzystaj z poniższej tabeli, aby określić jego właściwy rozmiar i typ.
Tabela gwintów calowych (gwint zewnętrzny, wewnętrzny, ilość zwojów na cal) -> KLIK
Rodzaje gwintów calowych:
▪️ gwint zewnętrzny cylindryczny (D)
▪️ gwint zewnętrzny stożkowy (D)
▪️ gwint wewnętrzny cylindryczny (d)
▪️ gwint wewnętrzny UNF / UN (d)
▪️ gwint wewnętrzny JIC (d)
▪️ gwint zewnętrzny UNF / UN (D)
▪️ gwint zewnętrzny JIC (D)
Poniższa ilustracja przedstawia najczęściej spotykane rodzaje gwintów calowych oraz sposób oznaczania ich średnicy:
Więcej
aktualności
Gwoździarki szynowe, budowlane i ciesielskie
